Terpeny jako związki zapachowe o działaniu farmakologicznym

Terpenami nazywamy wszystkie związki organiczne zbudowane z podjednostek izoprenowych oraz pochodzące z roślin. Występują w przyrodzie jako składniki olejków eterycznych, żywic.

terpeny

Do popularnych terpenów należą: limonen i citral (oba występują w owocach cytrusowych), kamfora, pinen (sosna), eugenol (goździki) anetol (koper, anyż), tymol (tymianek, oregano), geraniol (róże) i mentol.

Proces pozyskiwania terpenów odbywa się na drodze ekstrakcji lub destylacji z parą wodną. W taki oto sposób otrzymywane są powszechnie znane olejki eteryczne, które wykorzystywane są m.in. przy produkcji perfum czy aromatów spożywczych.

produkcja

Wiele roślin wytwarza terpeny w celu zwabienia owadów zapylających te rośliny lub w celu ochrony przed szkodnikami.

Związki terpenowe mogą wykazywać też aktywność przeciwzapalną (np. aukubina, katalpol, harpagozyd, kwas glicyryzynowy a nawet przeciwnowotworową (np. taksol)

Niektóre surowce bogate w związki terpenowe:
Ziele świetlika (Euphrasiae herba) słynie ze swoich przeciwzapalnych właściwości wykorzystywanych głównie w okulistyce. Aktywność tę surowiec zawdzięcza między innymi irydoidom glikozydowym (aukubina, katalpol).

Ziele świetlika

Korzeń cykorii podróżnika (Cichorii radix) stosowany jest zwłaszcza w zaburzeniach łaknienia i niestrawności. Skuteczność uwarunkowana jest obecnością laktonów seskwiterpenowych i triterpenów.

cykoria

Ziele piołunu (Absinthii herba) dzięki obecności w olejku eterycznym tujonu działa przeciwpasożytniczo. W surowcu występują także laktony seskwiterpenowe, które zwiększają wydzielanie soków trawiennych i usprawniają procesy trawienne.

Patrycja Komperda, Koło Naukowe „Jeż”, Uniwersytet Wrocławski